Usapang Balarila at Wika

    MUTHALÀ ‎ ‎nagninilay akong nakatutungà ‎pinagmamasdan ang mga  muthalà ‎habang aking kinakatha sa diwà ‎ang luhang di masabi niring dilà ‎ ‎pawang unos sa búhay ang dumating ‎nadarama pa rin ang paninimdim ‎pag madaling araw ay nagigising ‎pag umaga na'y walang naglalambing ‎ ‎ninilay sa katanghaliang tapat ‎habang yaong  muthala 'y kalat-kalat ‎badyang walang unos sa hinaharap ‎tila baga langit ang nangungusap ‎ ‎maipagtatanggol ang karapatan ‎makata'y nasa rali sa lansangan ‎may  muthalà  sa sawing kapalaran  ‎bawat sulirani'y may kalutasan  ‎ ‎- gregoriovbituinjr. ‎03.23.2026 ‎ ‎* muthalà - kalat-kalat na maninipis na ulap, mula sa Diksiyonaryong Adarna, p.612

PALAKINGKINGAN ‎ ‎kung ang hinliliit ay  kalingkingan ‎hinlalato pala'y  palakingkingan habang may daliring  palasinsingan ‎ ‎may salitang madalas di magamit ang palakingkingan ay parang pilit palasinsingan sa kasal malimit ‎ ‎mabuti na rin at nabatid iyon ‎na para sa mga makata'y misyon ‎at para sa tugmaang nilalayon ‎ ‎anumang tawag, daliri'y may silbi ‎tulad ng hintuturo't hinlalaki ‎pagtipa sa selpon, kompyuter, busy ‎ ‎di man pamilyar ang ilang salitâ ‎mabuti't nabatid ang bago't lumà ‎bago sa akin, batid ng matandâ ‎ ‎- gregoriovbituinjr. ‎03.21.2026 (World Poetry Day) ‎ ‎* mulâ sa Diksiyonaryong Adarna, pahina 674

NGAYONG WORLD POETRY DAY 2026 ‎ ‎tumatagaktak man / ang pawis sa noo ‎nilalakad ko ma'y / kilo-kilometro ‎patuloy ang nilay / sa kalsada't kwarto ‎kathâ ng makata'y / regalo sa mundo ‎ ‎idolo ko sina /  Batute't Balagtas ‎mga kathâ nila / sa diwa'y kumatas ‎Sa Dakong Silangan , / bansang Pilipinas ‎Florante at Laura 'y / binasa't nawatas ‎ ‎nariyan din sina /  Percy Bysshe Shelley, ‎‎John Keats, Arthur Rimbaud, / Neruda, Tagore ‎Cirilo Bautista, / Natsume Sōseki, ‎Glen Sales, Teofilo / Cid, Romalyn Ante ‎Bucaneg, Almario, / Gemino H. Abad, ‎Lumbera, Collantes, / Dimalanta, Gullas, ‎Joel Malabanan, / Danilo C. Diaz, ‎Emmanuel Lacaba, /  at  Maningning Miclat ‎ ‎papel ko man lagi'y / makatâ ng masa ‎pagkat tumutulâ / sa rali't kalsada ‎sa tugma't sukat ma'y / nakabartolina ‎pinag-iigihan / ang tulâ tuwina ‎ ‎sa mga higante / sa larang ng tulâ ‎ako'y nagpupugay / sa inyong nagawâ  ‎ngayong  Daigdigang / Araw ng Pagtulâ ‎mabuhay! Mabuhay / an...

MUNGLÔ, MUÓL, AT MUÓY ‎ ‎ano kaya sa Ingles ang  munglô ? ‎sa medisina, ang kahulugan ‎ay paninilaw bunga ng sakit ‎tulad ng  Gilbert syndrome, cirrhosis ‎ ‎sa  Zoolohiya  ay natukoy ‎kung ano yaong  muól  at  muóy ‎ang muól ay usang nalagasan ‎ng sungay sa sakit, katandaan ‎ ‎kung ang muóy ay babaeng kúto ‎kuyumad ay maliit na kúto ‎at ang lisâ ay itlog ng kúto ‎ano naman ang lalaking kutó? ‎ ‎tatlong salitang bago o lumà ‎bago sa akin, lumang salitâ ‎na nasaliksik ko nang di sadyâ ‎na mabuting gamitin sa tulâ ‎ ‎- gregoriovbituinjr. ‎03.21.2026 (World Poetry Day) ‎ * litrato mula sa Diksiyonaryong Adarna, p.610

‎HUBAD KONG ISIP ‎ ‎animo'y makatâ ang lumikhâ ‎ng krosword na aking nasagutan ‎"Hubad kong isip" , nakatutuwâ ‎tingni ang Labing-isa Pahalang ‎ ‎kahulugan pala'y inosente ‎o batang di nasagpang ng leyon ‎at di kinakanti ng salbahe ‎ako sa sarili'y napabulong: ‎ ‎"katalamitam ko sa pag-idlip ‎ang naroong magandang diwatà ‎di mawari ng hubad kong isip ‎sa harap niya ako'y tulalâ" ‎ ‎lumikha ng krosword ba'y tulad ko? ‎makatang walâ sa toreng garing? ‎sinalita'y kaygandang totoo ‎ang hubad kong isip ay nagising ‎ ‎- gregoriovbituinjr. ‎03.20.2026 ‎ ‎* palaisipan mulâ sa pahayagang Pang-Masa, Enero 6, 2026, p.7

INGAT: BABALA O BILIN? ‎ ‎‎aba'y mali yaong tanong ‎na  "Babala sa lilisan" tatlumpu't walo pahalang ‎sa isang palaisipan ‎ ‎para bagang nananakot ‎o may himig pagbabantâ ‎gayon ba ang kahulugan ‎pag sinabihan mong  "Ingat" ? ‎ ‎kung ako ang tagagawâ ‎ng krosword na tulad niyon ‎mas mabuti pang isulat ‎doon:  "Bilin sa lilisan" ‎ ‎pag sinabi mong  "Babala" ‎may mangyayaring masamâ ‎di gaya ng  "Bilin" , siya'y ‎pinapayuhan mong sadyâ ‎ ‎may saya't kurot sa pusò ‎pag sinabihan kang  "Ingat" ‎nagsabi'y mabuting tao ‎asam ay kaligtasan mo ‎ ‎- gregoriovbituinjr. ‎03.20.2026 ‎ ‎* krosword mulâ sa pahayagang Pang-Masa, Marso 12, 2026, p.7